เช็กพัฒนาการเด็กปฐมวัย 1 ขวบ, 2 ขวบ และ 3 ขวบ โดยกุมารแพทย์

ช่วงอายุ

พัฒนาการตามวัย

การส่งเสริมพัฒนาการเด็ก

แรกเกิด - 1 เดือน

• ทารกเริ่มตอบสนองต่อสิ่งเร้าพื้นฐาน สามารถมองหน้าและสบตาในระยะ 8-12 นิ้วได้

• เริ่มจดจำกลิ่นและเสียงของมารดาได้อย่างแม่นยำ

• มีการสื่อสารความต้องการผ่านการร้องไห้เมื่อรู้สึกหิว เปียกชื้น หรือไม่สบายตัว

• เน้นการโอบกอด สัมผัสอย่างทะนุถนอม และพูดคุยด้วยน้ำเสียงอ่อนโยนเป็นจังหวะ

• การอุ้มแนบอกให้ลูกได้ยินเสียงหัวใจ จะช่วยสร้างความรู้สึกปลอดภัยและกระตุ้นการรับรู้ทางความรู้สึก

1 - 3 เดือน

• กล้ามเนื้อมัดใหญ่เริ่มแข็งแรงขึ้น เมื่อนอนคว่ำสามารถชันคอและยกศีรษะขึ้นได้ประมาณ 45 องศา

• เริ่มส่งเสียงในลำคอ (อ้อแอ้) เพื่อสื่อสาร

• มีพัฒนาการทางสังคมด้วยการยิ้มตอบรับเมื่อมีคนเข้ามาเล่นด้วย

• หมั่นพูดคุยโต้ตอบเมื่อลูกส่งเสียงอ้อแอ้เพื่อกระตุ้นการได้ยิน

• ใช้โมบายสีสันสดใสหรือของเล่นมีเสียง แกว่งไปมาในระยะสายตา เพื่อฝึกให้ลูกมองตามและบริหารกล้ามเนื้อคอ

3 - 6 เดือน

• มีความตื่นตัวสูง สามารถหันหน้าหาทิศทางของเสียงได้อย่างถูกต้อง

• เริ่มพลิกคว่ำพลิกหงายตัวได้เอง

• ชอบคว้าจับสิ่งของที่อยู่ใกล้ตัวเพื่อนำเข้าปาก ซึ่งเป็นการสำรวจตามธรรมชาติ

• จัดพื้นที่ที่ปลอดภัยและนุ่มนวลให้ลูกได้ฝึกพลิกตัวอย่างอิสระ

• เลือกของเล่นยางกัดหรือของเล่นผ้าที่ทำความสะอาดง่าย เพื่อให้ลูกได้ฝึกกล้ามเนื้อมัดเล็กในการหยิบจับ

6 - 9 เดือน

• กล้ามเนื้อหลังแข็งแรงพอที่จะนั่งทรงตัวได้เองโดยไม่ต้องพยุง

• เริ่มหัดคลานหรือกระเถิบตัวไปข้างหน้า

• จดจำใบหน้าคนในครอบครัวได้ และอาจแสดงอาการแปลกหน้าร้องไห้เมื่อเจอคนไม่คุ้นเคย

• จัดสิ่งแวดล้อมให้ปลอดภัยสำหรับการคลานสำรวจ

• ใช้ของเล่นชิ้นโปรดวางล่อในระยะที่เอื้อมไม่ถึงเพื่อกระตุ้นให้เคลื่อนที่

• เริ่มอ่านนิทานภาพสีสดใสเพื่อปูพื้นฐานพัฒนาการเด็กปฐมวัยด้านภาษา

9 เดือน - 12 เดือน

• ใช้แขนดึงตัวเองเพื่อเกาะยืนและอาจเริ่มก้าวเดินโดยเกาะเฟอร์นิเจอร์

• เข้าใจคำสั่งง่าย ๆ เช่น "ไม่" หรือ "มานี่"

• ใช้นิ้วชี้บอกสิ่งที่ต้องการ และเริ่มออกเสียงเลียนแบบคำศัพท์สั้น ๆ

• ฝึกกล้ามเนื้อมัดเล็กด้วยอาหารชิ้นเล็กอ่อนนุ่ม (Finger food) ให้ลูกหยิบเข้าปากเอง

• คอยชวนคุยและบอกชื่อสิ่งของรอบตัวซ้ำ ๆ เพื่อให้เด็กเชื่อมโยงคำศัพท์กับวัตถุ

12 เดือน - 15 เดือน

• ก้าวเข้าสู่พัฒนาการเด็ก 1 ขวบสามารถปล่อยมือและก้าวเดินเองได้ 1-2 ก้าว

• พูดคำที่มีความหมายเฉพาะเจาะจงได้ เช่น "พ่อ" "แม่"

• เริ่มรู้จักแสดงอารมณ์ความรู้สึกที่ชัดเจนและหลากหลายขึ้น

• เปิดโอกาสให้ลูกเดินสำรวจอย่างอิสระในพื้นที่ที่ไร้มุมแหลมคม

• กระตุ้นพัฒนาการด้านภาษาด้วยการร้องเพลงและสอนให้ทำตามคำสั่งง่าย ๆ เช่น การเก็บของเล่นลงตะกร้า

15 - 18 เดือน

• เดินได้อย่างมั่นคงและเริ่มพยายามที่จะวิ่ง

• มีความสนใจสิ่งแวดล้อมรอบตัวสูง

• ใช้มือหยิบบล็อกไม้มาต่อซ้อนกันได้ 2-3 ชั้น และขีดเขียนเส้นสะเปะสะปะบนกระดาษได้

• หาบล็อกไม้รูปทรงต่าง ๆ ให้ลูกฝึกต่อและจัดเรียงเพื่อเสริมทักษะการแก้ปัญหา

• เตรียมกระดาษและสีเทียนแท่งใหญ่ที่ปลอดภัยเพื่อให้ลูกฝึกกล้ามเนื้อมือผ่านการขีดเขียน

1 ปี 6 เดือน - 2 ปี

• สามารถเดินขึ้นลงบันไดได้โดยการจับราวและก้าวทีละขั้น

• นำคำสองคำมาต่อกันเป็นวลีสั้น ๆ เช่น "ไปเที่ยว" "กินนม"

• มีความต้องการที่จะทำสิ่งต่าง ๆ ด้วยตนเองเพื่อแสดงความเป็นตัวของตัวเอง

• ให้ลูกมีส่วนร่วมในกิจวัตรประจำวันง่าย ๆ เช่น ฝึกดื่มน้ำจากแก้วด้วยตนเอง

• ให้ลองจับช้อนตักอาหารกินเองเพื่อเสริมสร้างความมั่นใจและการพึ่งพาตนเอง

2 ปี - 2 ปี 6 เดือน

• สำหรับพัฒนาการเด็ก 2 ขวบจะวิ่งคล่องแคล่ว และกระโดดอยู่กับที่ด้วยสองเท้าได้

• เริ่มเล่นบทบาทสมมติง่าย ๆ

• สามารถบอกความต้องการในการขับถ่ายล่วงหน้าได้

• ชวนเล่นบทบาทสมมติ เช่น เล่นเป็นคุณหมอ เพื่อกระตุ้นจินตนาการและทักษะสังคม

• เริ่มฝึกนั่งกระโถนโดยสร้างบรรยากาศให้ผ่อนคลายและไม่บังคับเด็กจนเกินไป

2 ปี 6 เดือน - 3 ปี

• ก้าวสู่พัฒนาการเด็ก 3 ขวบเด็กจะขี่จักรยานสามล้อได้

• รู้จักการรอคอยและการแบ่งปันมากขึ้น

• มักตั้งคำถาม "ทำไม" "อะไร" ตลอดเวลา และสามารถบอกชื่อเล่น เพศ หรืออายุของตนเองได้

• ตอบคำถามของลูกด้วยความอดทนและใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย

• ให้ช่วยทำงานบ้านเล็ก ๆ น้อย ๆ เพื่อสอนความรับผิดชอบ

• พาไปทำกิจกรรมร่วมกับเด็กวัยเดียวกันเพื่อฝึกการอยู่ร่วมกันในสังคม