โรงพยาบาลเชียงใหม่ ราม chiangmai ram hospital

 

หลายคนคิดว่าแค่ดื่มสังสรรค์บ้างตามโอกาส ไม่ได้ดื่มทุกวัน ก็คงไม่ส่งผลอะไรต่อสุขภาพ แต่ความจริงแล้ว “โรคไขมันพอกตับ” เป็นหนึ่งในโรคที่เกิดขึ้นแบบเงียบที่สุด ไม่มีอาการเจ็บปวด ไม่มีสัญญาณเตือนชัดเจน จนกระทั่งตับเริ่มทำงานผิดปกติ และลุกลามไปสู่โรคร้ายแรงมากกว่าที่คิด

โรคไขมันพอกตับ ทำไมคนสายปาร์ตี้ต้องระวัง

โรคไขมันพอกตับ (Fatty Liver Disease) คือภาวะที่มีการสะสมของไขมันในตับมากกว่าปกติ โดยทั่วไปจะเริ่มน่ากังวลเมื่อไขมันมีสัดส่วนประมาณ 5 - 10 เปอร์เซ็นต์ของตับ ไขมันที่สะสมส่วนใหญ่อยู่ในรูปของไตรกลีเซอไรด์ ซึ่งรบกวนการทำงานของตับโดยตรง

สำหรับคนที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ ตับต้องทำหน้าที่กำจัดสารพิษจากแอลกอฮอล์ก่อนอย่างอื่น ส่งผลให้กระบวนการเผาผลาญไขมันถูกรบกวน ไขมันจึงถูกสะสมไว้ในตับมากขึ้นเรื่อยๆ จนเกิดภาวะไขมันพอกตับจากแอลกอฮอล์ ซึ่งความรุนแรงขึ้นอยู่กับปริมาณ ระยะเวลา และความถี่ในการดื่ม รวมถึงปัจจัยด้านเพศและสุขภาพโดยรวม

อาการไขมันพอกตับ ที่มักถูกมองข้าม

หนึ่งในเหตุผลที่โรคไขมันพอกตับอันตราย คือผู้ป่วยจำนวนมากไม่มีอาการชัดเจนในระยะแรก หลายคนตรวจพบโดยบังเอิญจากการตรวจเลือดหรืออัลตราซาวด์

อาการที่อาจพบได้ แต่คนส่วนใหญ่มักไม่เชื่อมโยงกับโรคตับ ได้แก่

• อ่อนเพลียง่าย เหนื่อยล้าโดยไม่ทราบสาเหตุ

• แน่นหรือไม่สบายบริเวณชายโครงขวา

• น้ำหนักตัวเพิ่มง่าย โดยเฉพาะรอบเอว

• ผลตรวจค่าการทำงานของตับผิดปกติ

แม้อาการเหล่านี้จะดูไม่รุนแรง แต่หากปล่อยไว้นาน ไขมันพอกตับอาจพัฒนาไปสู่ตับอักเสบ ตับแข็ง หรือเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคตับอื่นๆ ได้

วิธีสังเกตไขมันพอกตับด้วยตัวเอง

แม้ไม่สามารถวินิจฉัยได้เองทั้งหมด แต่คุณสามารถประเมินความเสี่ยงเบื้องต้นได้จากพฤติกรรมและสัญญาณเหล่านี้

• ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ หรือดื่มหนักในช่วงเทศกาล

• มีภาวะอ้วน โดยเฉพาะค่าดัชนีมวลกายมากกว่า 25

• เป็นเบาหวาน ไขมันในเลือดสูง หรือความดันโลหิตสูง

• รับประทานอาหารพลังงานสูง หวาน มัน เป็นประจำ

หากเข้าข่ายหลายข้อ การตรวจสุขภาพตับอย่างสม่ำเสมอคือสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม

ดื่มแอลกอฮอล์บ่อย ส่งผลต่อตับอย่างไร

เมื่อร่างกายได้รับแอลกอฮอล์ ตับจะต้องเร่งกำจัดสารพิษเหล่านี้ออกจากกระแสเลือด กระบวนการดังกล่าวทำให้ตับลดความสามารถในการเผาผลาญไขมัน ส่งผลให้ไขมันสะสมในตับเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง หากดื่มเป็นเวลานาน เซลล์ตับจะเกิดการอักเสบและเสื่อมสภาพ

ที่น่ากังวลคือ ผู้ที่เป็นไขมันพอกตับจากแอลกอฮอล์ มักไม่มีอาการเตือนจนกว่าความเสียหายจะเกิดขึ้นในระดับสูงแล้ว

ทำไมช่วงเทศกาลถึงเสี่ยงโรคตับมากกว่าปกติ

ในช่วงเทศกาลหรือวันหยุดยาว หลายคนมีพฤติกรรมดื่มถี่ขึ้น รับประทานอาหารไขมันสูงมากขึ้น และพักผ่อนน้อยลง ปัจจัยเหล่านี้รวมกันทำให้ตับทำงานหนักกว่าปกติอย่างมาก จึงเป็นช่วงเวลาที่ความเสี่ยงของโรคไขมันพอกตับเพิ่มสูงขึ้นโดยไม่รู้ตัว

ไขมันพอกตับ ห้ามกินอะไร และควรเลี่ยงอะไรเป็นพิเศษ

การดูแลตับให้ฟื้นตัว เริ่มต้นได้จากการปรับอาหาร เพราะอาหารคือปัจจัยหลักที่กระตุ้นการสะสมไขมันในตับ

อาหารและเครื่องดื่มที่กระตุ้นไขมันพอกตับ

อาหารที่ควรหลีกเลี่ยงหรือจำกัดอย่างจริงจัง ได้แก่

• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด

• อาหารทอด อาหารไขมันสูง

• อาหารแปรรูป ขนมหวาน น้ำตาลสูง

• เครื่องดื่มที่ให้พลังงานสูง เช่น น้ำอัดลม 

ในขณะเดียวกัน ควรเน้นอาหารไขมันต่ำ กากใยสูง และควบคุมปริมาณพลังงาน เพื่อช่วยลดการสะสมไขมันในตับและฟื้นฟูการทำงานของตับในระยะยาว

ไขมันพอกตับ แนวทางรักษา และการดูแลตับให้ฟื้นตัว

ปัจจุบันยังไม่มียาที่รักษาโรคไขมันพอกตับได้โดยตรง การรักษาจึงมุ่งเน้นที่การปรับพฤติกรรมและลดปัจจัยเสี่ยงเป็นหลัก

แนวทางสำคัญที่แพทย์แนะนำ ได้แก่

• ลดน้ำหนักอย่างปลอดภัย โดยไม่เกินร้อยละ 7 ภายใน 3 เดือน

• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ อย่างน้อยสัปดาห์ละ 5 วัน ครั้งละประมาณ 30 นาที

• ควบคุมโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง ด้วยการรักษาอย่างต่อเนื่อง

• หลีกเลี่ยงการใช้ยา หรืออาหารเสริมที่ไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์

• งดหรือหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์อย่างจริงจัง

• ตรวจสุขภาพและติดตามผลการทำงานของตับเป็นประจำ

โรงพยาบาลเชียงใหม่ราม มีแพ็กเกจตรวจคัดกรองไขมันพอกตับและมะเร็งตับ สามารถเข้าไปดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้